“Er is een oceaan tussen ons”

De IJzerbedevaart verwisselde het geweer de laatste jaren wel eens van schouder als het over de invulling van de Bedevaart ging. “ze willen er vanaf”, werd hier en daar gezegd, of “ ze moffelen het weg in een dag amusement”. We vroegen het de voorzitter van het IJzerbedevaartcomité zelf.

PFS: Waarvoor staat IJzerbedevaart eigenlijk?
Paul de Belder: Dat is moeilijk om kort te zeggen. In die zin dat we vanaf dit jaar de IJzerbedevaart heel anders willen profileren dan vroeger. We willen terug naar de bron. De Bedevaart was verworden tot een politieke strijdmeeting en eigenlijk willen we terug naar wat het in oorsprong, in wezen was: een dodenherdenking.

 

PFS: En waarheen wil u dan met de IJzerbedevaart
PdB: Terug naar het oorspronkelijke: een serene herkenning. Een herdenking van de Vlaamse gesneuvelden van de eerste wereldoorlog aan het IJzerfront en bij uitbreiding van alle gesneuvelden aan het IJzerfront en bij uitbreiding alle slachtoffers van oorlog en geweld. Dat allemaal zonder voorbij te gaan aan het feit dat wat er tijdens die eerste wereldoorlog aan het Belgische front gebeurde, een katalysator geweest is voor de Vlaamse beweging die daar een politieke vertolking heeft gekregen.

PFS: De politieke boodschap valt dan weg op de Bedevaart?
PdB: Dat is te scherp gesteld. Onze boodschap is politiek in de zin van politeia (Grieks voor “staatsregeling”- red) maar het is niet de bedoeling om daar diep op de actualiteit in te gaan.

PFS: Terwijl de Bedevaart vroeger hèt politieke moment van de Vlaamse beweging was.
PdB: Dat was zo.

PFS: Daar wil u vanaf of daar bent u al vanaf?
PdB: Ja. Ach, er is geen enkele politieke massamanifestatie meer die overeind blijft. En dan kun je blijven proberen tegen beter weten in of je kunt naar een andere manier zoeken om de boodschap kwijt te geraken en meer mensen te overtuigen. Daarnaast zitten wij natuurlijk met het fenomeen van een tegenmanifestatie. Een manifestatie die zoveel mogelijk van ons heeft overgenomen maar waarvan wij ons duidelijk willen distantiëren en onderscheiden, want inhoudelijk en conceptueel gaat het om twee totaal verschillende dingen.

PFS: Is het water te diep?
PdB: Er is een oceaan tussen ons. Zowel inhoudelijk als conceptueel. Wij hebben inhoudelijk, vanuit het IJzerbedevaartcomité, een drieledige boodschap: vrede, vrijheid verdraagzaamheid en wij vinden al die peilers even belangrijk. Wij schrijven ons duidelijk in in een democratisch proces. Wij willen de zaken zo veel mogelijk opentrekken, zo breed mogelijk werken naar een zo groot mogelijk deel van de mensen in Vlaanderen - en dat is nog verschillend van Vlamingen, daarom gebruik ik die omschrijving-.

Wat was de bedevaart naar de buitenwereld toe buiten de 1.500 tot 2.000 mensen die er nog naartoe kwamen? Wat ze ervan op tv zagen. Dat was een quote uit de toespraak van de voorzitter en dan de reactie erop van een aanwezige toppoliticus. Wat halen ze eruit? Hetgeen wat eruit springt. Een oneliner zonder nuance en dan zegt de politicus: we zijn het in grote lijnen eens, maar dit en dat is niet realistisch. En dat is het dan.

PFS: Nu zijn er twee manifestaties, twee weekeinden na elkaar, die beide zeggen dat ze pluralistisch zijn. Maar hoe pluralistisch is de IJzerbedevaart eigenlijk nog?
PdB: Ik denk dat je naar de samenstelling van de comités moet kijken. Wij hebben mensen uit alle democratische Vlaamse partijen die actief zijn of nauw aanleunen bij het comité. Van N-VA, in orde van grootte, over CD&V, sp.a, Open VLD en Groen! tot LDD.

PFS: IJzerwake zegt: “Bij ons zijn er ook van het Vlaams Belang”.
PdB: Ja, zij hebben mensen van Vlaams Belang. Maar dat is het dan.

PFS: En ook van N-VA.
PdB: Mark Demesmaker? En dat is het dan. Die toont zich daar. Kijk ik heb de brief gelezen die Wim de Wit geschreven heeft naar de burgemeesters om hen te overtuigen om ook IJzerwake te steunen met subsidies. Hij schrijft daar dingen in die me de wenkbrauwen doen fronsen: hij zegt dat IJzerwake een pacifistische en pluralistische organisatie is. Allee ja, goed. En dan geeft hij toe, ja vroeger was er een overwicht van één bepaalde partij, maar dat is nu anders. Tja... Ik twijfel niet aan de goede bedoelingen van Wim de Wit, maar terug samengaan is niet onze piste. Dat heb ik ook geantwoord als hij vroeg om eens samen te zitten. Laat ons ieder ons ding doen en elkaar met rust laten. Wij zijn overtuigd dat we de juiste weg volgen. De toekomst zal uitwijzen wie het bij het rechte eind had.

PFS: Wat als iemand van Vlaams Belang zich aandient om lid te worden van het IJzerbedevaartcomité? Is die welkom?
PdB: Ik denk dat die niet geloofwaardig zal zijn

PFS: Extra publiek winnen voor de Bedevaart is de laatste jaren niet gelukt?
PdB: Dat is niet de bedoeling. Maar globaal, in het gehele plaatje, trokken we wel meer publiek.

PFS.: Zoals met IJzersterk?
PdB: Neen, want dat heeft ook niet gewerkt. Je krijgt wat meer beweging rondom de toren, maar die drempel om naar een echt politieke manifest te komen, blijft. We gaan die dingen blijven doen omdat ze op zich waardevol zijn. Je brengt wandelaars en fietsers op een traject waarbij ze langs zo’n honderd monumenten en monumentjes passeren van WO I. Dat is allemaal heel zinvol. Maar met ruim opentrekken bedoel ik meer dan de Bedevaart. Ik bedoel daarmee heel onze werking rond museum en vredesproblematiek en alles wat daar rond gebeurt. Het museum bereikt 90.000 mensen op jaarbasis waaronder heel veel jongeren. Daar wordt een boodschap meegegeven, gewoon, niet agressief.

Op Ten Vrede zingen drieduizend kinderen een dak op de wereld. Op die manier zijn we een massamanifestatie gespreid over het jaar. Iets anders werkt niet meer, zo is ons aanvoelen. We willen de zaken opentrekken. Vandaar dat op de komende IJzerbedevaart de mis wordt vervangen door een interreligieuze gebedsdienst. We vertrekken met als basis een rooms-katholieke dodenmis, maar trekken dat open naar alle erkende godsdiensten in ons land. Want er zijn ook anglicanen, protestanten, moslims, joden en orthodoxen aan het front gesneuveld.

PFS: In een interview bij uw aantreden zei u dat u wilt opsplitsen naar deelpublieken. Vrede, vrijheid verdraagzaamheid wordt dan in stukken uiteengetrokken?
PdB: De bedevaart is de dodenherdenking. De flamingantische boodschap willen we voor de periode rond 11 juli reserveren. Zo neem je de drempels weg op die terreinen. In het verleden had de Bedevaart te zeer de perceptie dat het een politieke strijdmeeting was. Maar we hebben ook de aanwezigen bevraagd en wat het meest aangreep, dat was de bloemenhulde, de dodenherdenking, de sereniteit, niet de show. Dat is allemaal van vroeger. Toen klonk het: daar komen we ons vitaminen opdoen voor de rest van het jaar. Maar vitaminen, dat is zoals met antibiotica, op den duur werkt dat niet meer en je moet dan aan een opbod beginnen. Een partij die voor onafhankelijkheid is, is nu de grootste van Vlaanderen, van België zelfs. Wat kan je dan nog zeggen?

PFS: Moet de Vlaamse Beweging de Vlaamse politiek niet op de juiste weg houden?
PdB: Maar wij willen die politieke boodschap blijven brengen. Zelfs sterker dan vroeger, want die was wat verwaterd. Voor ons is het gewoon ook belangrijk om niet vereenzelvigd te worden met het Vlaams Belang. Om de perceptie tegen te gaan dat wij Belangers zijn.

PFS: Vandaar ook de oproep ooit ”Vlaamse vrienden laten we scheiden”?
PdB: Ja, een expliciete oproep om te zeggen: ga. De oproep was, ik heb hem meegeschreven, doe jullie ding, maar laat ons het onze doen. Dat was de periode waarin we van allerhande figuren zoals Peter de Roover verwijten naar ons hoofd kregen dat we verkocht waren aan Schiltz, die ondertussen weer overal als grote voorbeeld geldt.

PFS: Een verzoening zou ooit dichtbij geweest zijn?
PdB: Ik heb me in die periode wat teruggetrokken. Ik weet daar niet zoveel van. Omdat ik niet akkoord was. Er was in het comité beslist om niet te onderhandelen. Dat gebeurde dan wel door mensen ten individuelen titel…Matthias Storme en Manu Ruys werden erbij gehaald, maar dat is voor de geschiedenis. Ik herhaal: laat ieder zijn ding doen. Wij kunnen meer mensen bereiken door duidelijk afstand te nemen van Vlaams Belang. En al wie geen afstand neemt van Vlaams Belang… Want daar gaat het om. Ik heb Peter de Roover nooit een Belanger genoemd, of een Blokker in die tijd, maar wel een objectieve bondgenoot van het Belang. De Roover vond dat er niet moest gekozen worden. Dat is heel de discussie over de invulling van het begrip godsvrede. Moet je voor de godsvrede alles dan maar onder de mat moffelen? Wij vinden van niet. Wij zitten in Vlaanderen ook niet meer in een oorlogssituatie zoals 90 jaar geleden.

PFS: Maar u stapt niet mee in de onafhankelijkheidseis?
(Stilte) Heeft dat belang om ons daarop vast te pinnen? Ik denk dat Bart de Wever op dit moment dezelfde taal spreekt als wij: het is een evolutie en geen revolutie en we zien wel waar we uitkomen. Er moeten stappen gezet worden in de richting van... Ik heb de laatste maanden gelezen dat als indertijd het Egmondpact er was doorgekomen, dan waren de faciliteiten ondertussen verleden tijd… Nu is het belangrijk dat er verdere stappen gezet worden, of desnoods stapjes, maar zonder dat er dingen onmogelijk worden gemaakt. Dat onderschrijven wij. Maar ondertussen willen wij met het brede middenveld, dus ook ACW, dat een stand had op Ten Vrede, in debat treden en contact hebben om verder voeding te geven aan het Vlaams parlement.

PFS: Hetzelfde ACW dat opriep om niet voor de N-VA te stemmen?
PdB: Inderdaad, het ACW zullen we op 11 juli en de bedevaart waarschijnlijk niet zien. Maar ondertussen hebben we ze wel een stuk van de boodschap meegegeven en dedouaneren we de toren en de site. We hebben op 1 mei altijd de opening van een kunsttentoonstelling. Dit jaar geopend door Dirk Vandermaelen (sp.a). Die vertelde dat hij al eerder in de toren was. Een eerste keer alleen, maar ook eens met een fietsclub van de socialisten. Het heeft hem moeite gekost om ze mee te krijgen, maar als ze beneden stonden, zeiden ze: “Waaw”! Ik geef toe, zo overtuig je ze niet voor de splitsing van de sociale zekerheid, maar je geeft ze wel iets mee.

PFS: De toren vertelt toch een neutraal verhaal. Het lot van jonge Vlamingen in de Oorlog. Dat wordt toch niet gecontesteerd.
PdB: Ja, het is historisch verantwoord wat er gezegd wordt, er wordt niets onder de mat geveegd of vergoelijkt. Maar je moet de mensen daar krijgen en we zijn er heel gerust in: als we ze daar krijgen, hebben we ze mee. Maar je moet eerst tegen een perceptie opboksen, echt ongelofelijk. Je moet vechten tegen de clichés en dat bemoeilijkt veel. IJzerwake is qua vormgeving toch totaal… Zoveel jaar geleden hing Staf de Clercq daar met grote portretten! Er is daar ongetwijfeld een publiek voor, maar laat ons ons ding doen. Dat is alles wat we vragen. We zeggen niet: dat is onze grond, we vragen niet om een samenscholingsverbod. Ieder zijn ding. Wij zijn overtuigd dat we goed bezig zijn zoals we bezig zijn.

PFS: U hebt bij uw aanstelling een vernieuwing aangekondigd. Is het uiteentrekken van de boodschap de vernieuwing?
PdB: Dat is één aspect, onze ambitie was om in alles wat we deden, die drieledige boodschap te brengen. Maar dat werkt niet. Er is ook te weinig kruisbestuiving tussen mensen die naar Ten Vrede komen en de Bedevaart en museum. Alle beetjes helpen, maar er is te weinig kruisbestuiving om dat systematisch te blijven doen. En daarbij komt nog dat je vandaag geen genuanceerde drieledige boodschap meer kan brengen in de media. Er is geen ruimte meer voor een verhaal met een drieledige boodschap. Maar die drieledige boodschap is ons verhaal, onze uniciteit en we willen dat niet loslaten. Daarom willen wij in nichemarkten werken. We gaan op de bedevaart vrede, vrijheid, verdraagzaamheid nog alle drie brengen, maar eerder in de vormgeving, in de regie, niet in een speech. We zeggen op de Bedevaart waar we voor staan. Maar op 11 juli willen we nagels met koppen slaan. Zo willen we het zien evolueren. Onze basis verruimen we door mensen vanuit allerlei hoeken aan te trekken en zo hebben we nieuwe mensen in ons bestuur, vanuit verschillende hoeken.

Ook onze structuur is veranderd. Er zijn twee VZW’s de oude VZW Bedevaart naar de graven van de IJzer, daar zit het patrimonium in en daarin is de Bedevaart verankerd. Zolang er een toren is, is er een bedevaart, in de zin van een herdenking van de doden. Daarnaast is er een vzw die de drieledige boodschap brengt. In die VZW zijn er drie werkgroepen die elk werken rond één van die drie peilers: Vlaamse emancipatie, museum en vredesproblematiek. En beide VZW’s zijn bevolkt met mensen uit het brede middenveld, dus breder dan de klassieke Vlaamse beweging.

 

Het volledige interview is te lezen op www.vvb.org/actueel

< Vorige		Volgende >