“IJzerwake heeft de perceptie tegen”

De titel zegt alles. Kijk maar naar de artikels die elk jaar in het IJzerbedevaartseizoen verschijnen. Met een foto erbij van een kaalgeschoren knikker of getatoeëerde Vlaamse Leeuw op een ontblootte arm of schedel, kwestie van de argumentatie kracht bij te zetten. Maar wie er de jongste jaren kwam, weet dat het anders is. Er komen meer en meer mensen naar de IJzerwake, dit seizoen al de negende editie. Veel jonge mensen ook op een bijeenkomst die door de regimepers als ‘ouderwets’ wordt omschreven. Moest het een vraag zijn bij ‘De Slimste Mens’ dan zouden de vijf trefwoorden, door de redactie waarschijnlijk zijn: ouderwets en Vlaams-Belangmanifestatie, extreemrechts, ultranationalistisch en separatistisch. Maar wat is daarvan aan? En hoe kan het dat de Wake blijft groeien ondanks die negatieve pers. Veel vragen, die we voorlegden aan de voorzitter van de IJzerwake, Wim de Wit. Die is alvast geen paria in de Vlaamse beweging, want ook ondervoorzitter van het OVV en voorzitter van de algemene vergadering van de Vlaamse Volksbeweging.

Volgens Wim de Wit staat IJzerwake voor het testament van de frontsoldaten. “Eigenlijk zoals de IJzerbedevaart ooit begonnen is: godsvrede, nooit meer oorlog en zelfbestuur. En dat willen wij in ere houden met respect voor verleden en traditie, maar ook met aandacht voor hedendaagse vormen. Je kunt mensen vandaag niet enthousiasmeren met dingen die vijftig jaar geleden in de mode waren.”

En dus wil ook de IJzerwake zich aanpassen aan de tijd, de mantra van het Comité, maar het verschil is dat dit in Steenstrate gebeurt met respect voor de traditie. Volgens de IJzerwakevoorzitter is het op dat punt misgelopen met Bedevaart. Zij wilden de vernieuwing om de vernieuwing en dachten daar een nieuw publiek mee aan te trekken, maar het kernpubliek pikte het niet en vertrok.

Toch is Wim de Wit altijd naar de Bedevaart blijven gaan. Ook nu gaat hij nog. Over de problemen in de jaren 90, die aan de oorzaak liggen van het ontstaan van de IJzerwake, laat De Wit zich niet uit. Hij had toen professioneel nogal veel om handen en volgde het gebeuren op een afstand. “Ik wist natuurlijk dat er problemen waren, maar dat is alles. En ik heb gelezen dat er relletjes waren, dat jaar was ik er niet. Die rellen, dat was fout, want dat hoort niet op een dodenherdenking. Je zegt wat je te zeggen hebt voor of na, maar niet tijdens een dodenherdenking. Dat is verkeerd.” Volgens De Wit is het ook allemaal sterk overroepen, we kunnen hem daar geen ongelijk in geven. De media speelde dat spelletje opblazen van “de rellen op de Bedevaart” ook mee met de tranen van Bertje prominent in beeld. Maar als je het vandaag bekijkt, was het uiteindelijk niet meer dan een storm in een glas water.

En dan komt de diepe overtuiging van de IJzerwakevoorzitter boven. “Het verleden is ook minder belangrijk. De toekomst telt en die toekomst moet zijn, volgens ons, en daar staat heel IJzerwake achter, dat er weer één manifestatie komt. Daar staan we allemaal achter, allemaal.”

Maar wat wil de voorzitter met de Wake dan nog bereiken?

Wim de Wit “Wij willen het testament van de fronters in ere houden en een manifestatie organiseren die de mensen aanwakkert in hun Vlaams bewustzijn. Wij willen de mensen de nodige vitaminen geven om er het jaar weer tegen te kunnen. Zoals dat ook het geval is op het Zangfeest. Dat de mensen zeggen: Het is goed, we kunnen er weer tegen.” Maar ook de mensen bewust maken van de noodzaak van Vlaamse onafhankelijkheid is een doelstelling van de IJzerwake. “Dat samen met het herdenken, want IJzerwake blijft natuurlijk een dodenherdenking.”

En er is ook een gezelligheidsfactor. “Daarnaast willen we ook Vlamingen samenbrengen die dezelfde ideeën hebben, die voor een bepaald doel gaan.” Na de IJzerwake gebeurt dat vaak heel uitgebreid dankzij het IJzertreffen in de tent op de weide.

Gelijkenis en verschil

Een buitenstaander zou zich na zoiets kunnen afvragen of er wel een groot verschil is tussen de Bedevaart en de Wake. Wie beide in een jaar al eens bezocht heeft, weet dat er een verschil is. Aan de basis zijn we gelijk, zegt Wim de Wit, we zijn allebei ontstaan vanuit dezelfde bron: het testament van de fronters. Maar zij hebben, om één of andere reden, accenten verlegd. In de Vlaamse beweging weet iedereen dat ze dit deden ter wille van het smeer. “Zij zijn meer de politieke toer opgegaan en de weg van Spirit opgegaan. En dan hebben ze accenten verlegd: van een Vlaamse manifestatie naar een Vredesmanifestatie. Andere accenten die ze verlegden waren het afglijden naar links en het hertalen van de grondregels.” IJzerwake wil wel bij de basis blijven, het symbool daarvan is het zingen van de drie nationale liederen en het gebed voor het vaderland. “Dat zijn kleine dingen die voor mensen belangrijk zijn en dan hoor je daar respectvol mee om te gaan.”

Wie de laatste jaren in Diksmuide is geweest, voelt dat De Wit een punt heeft. De Bedevaart klinkt wat hol tegenwoordig. Veel verpakking, weinig inhoud. De Vlaamse beweger lust de pap van Diksmuide niet meer zo. Die protesten ontstonden niet zomaar. Ook Wim de Wit deelt die visie, gekruid met zijn hoop op eenheid. “Er is geprobeerd, door velen, om ze tot inkeer te brengen. Dat is niet gelukt. Ik vind dat spijtig. Achteraf gezien is het jammer dat ze toen gezegd hebben: we trekken eruit. Maar de situatie is nu zo. Als de gedegouteerden opstappen, blijven natuurlijk alleen de degoutanten over…Ze waren beter gebleven om van binnen uit te vechten. Er is toen met iets anders begonnen en dat sloeg van in het begin aan omdat de mensen er de authenticiteit terug vinden, het respect voor de traditie.”

Een ander verschil is dat IJzerwake het allemaal doet zonder één cent overheidssteun ofte subsidie. IJzerwake steunt volledig op vrijwilligers. Elke vereniging klaagt over het tanend aantal vrijwilligers, maar niets van dat alles bij IJzerwake. “De vrijwilligers zijn één van de krachten van IJzerwake. Die zijn overtuigd en enthousiast. Onvoorstelbaar. Als je ziet wat er voor werk gebeurt allemaal gratis en voor niets. Kijk, wie bij IJzerwake actief wil zijn, moet er zelfs niet op rekenen om kosten in te dienen. Dat kan IJzerwake ook niet, wij zijn allemaal vrijwilligers. Ik sta er elk jaar versteld van hoe er de dag zelf een ploeg in de weer is, dag en nacht. Mensen die daar blijven slapen in tentjes om te zorgen dat alles klaar is. Ja, dat bewijst ook iets. Dat bewijst dat mensen erin geloven.”

Is het verschil te groot? Is het water te diep tussen Steenstrate en Diksmuide? Op elke Wake zijn oproepen tot eenheid te horen, maar Diksmuide wil het niet. Zo kunnen we dat samenvatten. “Er zijn vele mensen die graag willen helpen in de verzoening. Ik heb altijd gezegd dat ik geen enkele voorwaarde stel om met de IJzerbedevaart in gesprek te treden. Ik sta voor alles open.” Veel goede wil bij Wim de Wit, daar twijfelt niemand aan, maar veel resultaat heeft dat nog niet opgeleverd.”

Vlaams Belang

En hoe zit dat dan met die afhankelijkheid van het Vlaams Belang? Volgens De Wit is dat sterk overdreven. Waar de Wake voor staat wordt politiek vertaald door Vlaams Belang en N-VA, namelijk een onafhankelijk Vlaanderen. Maar toch…In het verleden konden we toch met eigen ogen zien dat er duidelijk meer Vlaams Belangmandatarissen waren dan N-VA-mandatarissen. Hoe pluralistisch is de IJzerwake dan wel? De Wit wuift het weg, iedereen is welkom, “maar als je vandaag pleit voor Vlaamse onafhankelijkheid of zelfs de splitsing van de sociale zekerheid, dan krijg je de sp.a niet mee, hé. Want zij willen dat niet. Het is normaal dat er dan een bepaald publiek is en daar is niets mis mee. Je trekt mensen aan die je standpunten delen en wie ze niet delen, die komen niet.”

De volgende vraag is dan: Hoever wil IJzerwake gaan om die niet overtuigden toch op de weide te krijgen?

Dat is moeilijk natuurlijk. Want meer publiek en een nieuw publiek is welkom, maar dat moet wel kunnen zonder de basisprincipes af te vallen. “We gaan geen links programma promoten om toch wat sp.a’ers te hebben, dan zijn we verkeerd bezig. Maar we moeten proberen om ze inhoudelijk te overtuigen.” Maar onmiddellijk wordt dat aangevuld: “Wij richten ons op de gewone Vlaming. Iedereen moet op de Wake zijn plaats kunnen vinden van links tot rechts, van hoog tot laag. En ik weet ook dat de perceptie tegen ons is. Dat wordt ook kunstmatig in leven gehouden.”

En daarmee verwijst Wim De Wit naar het Bedevaartcomité. Die reageerden onlangs nog op een brief van de Wake naar de gemeentebesturen. Prompt volgde een brief waarin het bedevaartcomité de Wake een Vlaams-Belangmanifestatie noemde. De Wit is daar heel boos voor. Zelf zegt hij te komen uit een N-VA-familie. Maar verklaart zich een absolute tegenstander van het cordon sanitair. “Ik heb niets tegen Vlaams Belang en ik ben tegen het cordon sanitair. Ik deel de meeste standpunten met het Vlaams belang en sommige wat minder. Ik heb er veel vrienden, maar men moet niet blijven zeggen dat we een Vlaams-Belangonderdeel zijn.”

En dat willen ze bij IJzerwake duidelijk maken door nieuwe mensen in het bestuur op te nemen. Onlangs werd Frans Crols (oud-directeur van Trends) lid van de algemene vergadering en Wim de Wit maakt zich sterk dat er nog zullen bijkomen. Belangrijk is dat die nieuwkomers politiek ongebonden zijn.

Met ons slecht karakter blijven we proberen. Iedereen weet toch dat Vlaams Belang de IJzerwake altijd zwaar gesteund (lees gesponsord) heeft. Dus toch een Vlaams-Belangmanifestatie? De Wit riposteert: “Dat is waar. Iedereen weet dat het Vlaams Belang de gratis bussen betaalde. Maar dat is nu verleden tijd. Wij hebben het Vlaams Belang gezegd: bedankt, maar wij willen op eigen benen staan. Dat is een financieel risico, maar de vergadering stond daar unaniem achter.” En dat blijkt geen waardeoordeel over het Vlaams Belang in te houden. Het Vlaams Belang blijft een partner, een sponsor ook, maar IJzerwake heeft alle politieke partijen aangesproken voor steun. “Vlaams Belang steunt ons nog, maar minder dan vroeger en er zijn nog andere sponsors die ons steunen. Zijn we daardoor een Vlaams-Belangmanifestatie?

We hebben alle gemeenten en provincies aangeschreven om steun te vragen. En we hebben nu al van één gemeente iets gekregen. Van de N-VA hebben we tot nu toe nog geen antwoord, maar ik hoop op minstens een antwoord en liefst een gift. Ik vind het belangrijk dat ook zij steunen.” Ook van de andere partijen mocht De Wit tot op heden niets vernemen. Blijkbaar zijn de verkiezingen te druk geweest om de post te beantwoorden. Maar van een partij als N-VA hadden ze toch minstens een antwoord verwacht. En geloof maar dat daarvoor druk gelobbyd wordt achter de schermen van de Vlaamse beweging. Wie Wim de Wit in de weer zag op en rond 11 juli zag hem aan menig N-VA-mouw trekken. En niet alleen het smeer komt daarbij ter sprake. N-VA heeft nu toch wel genoeg mandatarissen om er verschillende naar Steenstrate te laten afzakken. “Ik hoop dat er op de Wake dit jaar evenveel mandatarissen van de N-VA zijn als van het Belang. Niet voor de een of de ander. Maar dat zou een mooi signaal zijn. Pas op, ook vorig jaar waren er mandatarissen van beide partijen. Ik had daarover ook een afspraak om er met Bart de Wever eens over te spreken, maar ja toen viel de regering. Goed, iedereen is welkom. Wie weet is er wel een minister aanwezig dit jaar?”

Politieke impact

Misschien was het Eric Defoort in die dagen van zijn Knackinterview wel te doen om de vraag of het allemaal nog wel zin heeft. Hebben die twee manifestaties aan de IJzer nog enig politiek belang? “Mede door de verdeeldheid is de politieke impact kleiner dan vroeger, dat is wel duidelijk. Maar ik denk dat men luistert naar wat er wordt gezegd.” Kan best, maar vroeger was de IJzerbedevaart toch het moment dat de Vlaamse beweging sprak en haar invloed liet gelden. Is dat niet voorbij, mede door de twist? “Dat is vandaag minder, dat is ook de tijdsgeest. De invloed van OVV en VVB is ook minder dan vroeger, denk ik. Ik kan dat niet zo goed vergelijken, maar als je ziet hoeveel pers we gehaald hebben vorig jaar, ook op tv, dan heeft het toch wel invloed.”

Maar welk beeld hangt de pers op van wat er in Steenstrate gebeurt? Wim de Wit nuanceert, er is een kentering merkbaar. “De jongste keer was het vrij positief ook mede door de polemiek die Frans Crols daar opgezet heeft. Met reacties voor en tegen, maar debat is goed en ik ben blij dat we daarin een rol kunnen spelen. Onze algemene vergadering was in het algemeen tevreden over de persbelangstelling en toon waarin over de wake werd bericht.”

Daarbij komt nog de schampere berichtgeving over de Bedevaart en de saga met het verlies van subsidies. In de Morgen verscheen een artikel waarbij het comité “de charlatans van de IJzer” werden genoemd.

Het volledig uitgeschreven interview vindt u op www.vvb.org/actueel