"Vlaamsgezindheid is een progressief idee"

Begin jaren tachtig kwam hij in Brussel wonen. En lang duurde het niet voor de hoofdstad zijn nieuwe biotoop werd. Politiek kun je deze Bourgondische journalist als 'links' en 'Vlaams-nationaal' bestempelen. Benieuwd welke kijk dit op Brussel oplevert. In tegenstelling tot het officiële discours ter linkerzijde, tref je bij hem geen idealisering van de multiculturaliteit aan. Pijnpunten noemt hij onverbloemd bij naam. "Precies omdat ik deze stad een warm hart toedraag", luidt het. We spraken met de hoofdredacteur van het "Links Vlaams-nationaal maandblad" 'Meervoud' Christian Dutoit over het Brussel van vandaag en weleer.

"Waarom ik als West-Vlaming in Brussel ben komen wonen? Toen ik mijn ezelsvel op zak had, zag ik het niet zitten om in Leuven 'te blijven hangen', zoals men dat noemt. Bovendien kende ik iemand uit mijn dorp die een appartement in hartje Brussel verhuurde. Keurig, ruim, uitstekend gelegen achter het gebouw van de KVS en dit alles voor een prikje. Je moet wel gek zijn om hier niet op in te gaan, dacht ik bij mezelf. En zo geschiedde. Ik bracht er enkele prachtige jaren door."

"Het Brussel van begin jaren tachtig is onvergelijkbaar met het Brussel van vandaag. De wijk rond de KVS was een uitgesproken Vlaamse uitgangsbuurt. Je kwam er altijd wel een bekend gezicht tegen en tot in de vroege uurtjes was er sfeer. Politici, artiesten, journalisten, het was er een heuse potpourri. Vandaag is de sociologie van die buurt helemaal veranderd. De Vlaamse cafés zijn niet meer. Het is allemaal erg multicultureel geworden en de veiligheid die destijds een vanzelfsprekendheid was, is soms ver te zoeken."

Christian Dutoit windt er geen doekjes om. "Ter linkerzijde bestaat er een heus taboe over de manier waarop Brussel veranderd is. Persoonlijk trek ik me daar geen moer van aan. Ik zie geen tegenstelling tussen het warme hart dat ik Brussel toedraag en de evidente vaststelling dat vele buurten verloederd en onveilig zijn. De politieke correctheid van de zogenaamde 'Dansaert Vlamingen', zoals men die mensen uit de culturele sector die in de wijk achter de beurs samenhokken wel eens noemt, is me vreemd." Franc-parler, noemt men dit.

"In die bijna dertig jaar dat ik in Brussel woon, had ik steeds het geluk op het goede moment op de juiste plaats te wonen. Dat ik steeds binnen de vijfhoek ben gebleven, was een bewuste keuze. Voor mijn beroepsbezigheden - journalist Christian Dutoit heeft ook enkele jaren als lobbyist gewerkt - kon het niet makkelijker. Een tiental jaar geleden verhuisde ik met mijn partner naar dit pand in de Drukpersstraat, beter bekend als het 'Vlaams huis'. Voorheen woonde ik in een appartement op de Lemonnierlaan, maar die buurt verloederde met rasse schreden. Deze wijk staat vooral bekend als de plek 'waar het parlement gevestigd is', maar draagt een kleurrijke naam: de Onze-Lieve-Vrouw-ter-Sneeuwwijk. Ik zou het op mijn visitekaartjes moeten zetten (lacht). De woonfunctie is er trouwens groter dan de modale voorbijganger zou denken. Tien jaar gelden ontstond in de schoot van 'Meervoud' de idee om dit Vlaams huis uit de grond te stampen, een logistiek zenuwpunt voor Vlaamsgezinde verenigingen zeg maar."

"Een stad als Brussel verandert razendsnel. Misschien net daarom dat ik er een genoegen in schep op zoek te gaan naar wat overblijft van het authentieke. En geloof me vrij, dat is er nog steeds. Wekelijks kun je me aantreffen in de buurt rond de Anderlechtse slachthuizen. Niet de meest fraaie buurt van de stad, maar achter deze façade tref je heel wat verrassende dingen aan. Een kroegtijger ben ik niet, maar tot voor een jaar of twee was er een volkscafeetje waar ik dolgraag kwam. Je zou het niet verwachten in zo'n oord, maar de champagne - uitstekende trouwens - stroomde er rijkelijk. Er een gesprek aanknopen met die rasechte Brusselaars vind ik vaak zoveel interessanter dan mijn tijd te verliezen in een hippe kroeg in de Dansaertwijk met een snobistische parvenu. Het is niet tussen Beurs en kanaal dat je het échte Brussel vindt."

"Ik ben de eeuwige paria"

Zijn eerste stappen in het beroepsleven zette Christian Dutoit op het toenmalige kabinet van Hugo Schiltz. "Als milicien", benadrukt hij. "Na het voltooien van mijn legerdienst zou ik er nog even blijven. Dit combineerde ik met heel wat journalistiek werk, onder andere voor 'De Nieuwe', toen een toonaangevend blad van de intellectuele linkerzijde. Later zou ik er ook even voltijds voor gaan schrijven. Gedurende vele jaren was ik ook lobbyist, bedrijvig in de sector van de afvalverbranding. Het schrijven bleef echter de rode draad in mijn leven."
Dutoit heeft ook al enkele boeken op zijn naam staan. Onder meer eentje over Jef van Extergem, uitgesproken links, communist en activist tijdens de eerste wereldoorlog "Het is een personage dat me altijd aangesproken heeft. Van Extergem was ook het onderwerp van mijn thesis."

Zestien jaar al - goed voor meer dan 140 nummers - is Christian Dutoit hoofdredacteur van het maandblad 'Meervoud'. "Je kunt dit project op verschillende manieren bestempelen. Noem het gerust links-nationalistisch of sociaalflamingantisch. Punt is dat we een radicale Vlaamsgezindheid combineren met een linksprogressieve kijk op de samenleving. We hebben een hekel aan hokjesdenken en ons blad staat ook open voor auteurs met een afwijkende overtuiging, voor zover er natuurlijk een minimaal raakvlak bestaat met onze eigen uitgangspunten."

Wat opvalt aan 'Meervoud', en hier komen we tot de kern van de zaak, is de aandacht voor Brussel. "Op zich is dit niet verwonderlijk als je weet dat een aantal van onze medewerkers in Brussel wonen. Toch gaat het hier ook over een bewuste keuze. Brussel, en de band met Vlaanderen, is ontzettend belangrijk. In Vlaanderen, maar ook binnen de Vlaamse Beweging, loopt men daar niet warm voor - het is een objectieve vaststelling. We beschouwen het een beetje als onze taak om op dit belang te hameren. Dit draagt bij tot de uniciteit van ons tijdschrift. Binnen de linkerzijde bekijkt men ons wat scheef wegens Vlaamsgezind, terwijl net die linkse overtuiging ons binnen de Vlaamse Beweging enkele schuine blikken oplevert. En dan zijn we nog eens linkse flaminganten met aandacht voor Brussel; het moet van mij zowat de eeuwige paria maken (lacht)." 

Taalstrijd is sociale strijd

Optimistisch is Christian Dutoit niet over de toekomst van Brussel. "Maar doemdenken ligt dan weer niet in mijn aard”, sust hij. "Er is een trend van internationalisering die je niet kunt tegenhouden. Dit verhaal gaat beduidend verder dan de klassieke Turkse of Marokkaanse immigranten. Je merkt aan de meest uiteenlopende zaken hoeveel nationaliteiten er in Brussel verblijven, al dan niet legaal. Toegegeven, als de meeste van die mensen één nationale taal leren, is het doorgaans het Frans. Toch mag je iedereen niet over dezelfde kam scheren. Wat me opvalt, is dat velen onder hen zonder vooroordeel tegenover het Nederlands staan. Die dédain die er bij heel wat Franstaligen - vaak onbewust - nog inzit, is hun vreemd, en dit biedt mogelijkheden. Steeds meer beseffen dat kennis van het Nederlands een belangrijk instrument is om aan een goede baan te raken. Het succes van de verschillende cursussen Nederlands liegen er niet om. Er worden aan Vlaamse kant heel wat inspanningen gedaan, maar het kan nog beter. Brussel is voor velen de toegangspoort tot dit land. Welnu, hier moeten we - en dan bedoel ik de Vlamingen - aanwezig zijn."

"Vaak ontbreekt de kennis over de manier waarop in het verleden voor de plaats van het Nederlands gestreden is", vervolgt hij. "Het resultaat is dat we vandaag over enkele stevige instrumenten beschikken. Akkoord, de toepassing zou veel beter kunnen, maar het bestaan van de taalwetgeving is ontzettend belangrijk. Mijn haren rijzen ten berge als ik hoor hoe sommigen vandaag ijveren voor het "flexibiliseren" of "versoepelen" van die taalwetgeving. Veel te weinig ziet men in hoe sociaal het hele taalverhaal wel is. Een dossier waarover de laatste tijd wel vaker is geschreven, is het taalprobleem van de Brusselse openbare ziekenhuizen. Wat is er socialer dan een patiënt in zijn eigen taal te verzorgen? Als de linkerzijde staat voor sociale rechtvaardigheid en emancipatie, zou de taalproblematiek tot haar kernopdracht moeten behoren. Jammer genoeg stel ik vast dat we daar met een blad als 'Meervoud' eerder geïsoleerd mee staan. In sommige kringen die het monopolie van 'links' opeisen is het bon ton neerbuigend te doen over alles waar een Vlaams geurtje aan zit. Velen van die figuren zouden zich beter eens afvragen aan wie ze hun functie te danken hebben. Als er vandaag zo'n stevig gesubsidieerde culturele sector is waarin heel wat onder hen tewerkgesteld zijn, danken ze dat aan hen die destijds  de Vlaamse kar getrokken hebben. Noem het gerust beroepsmisvorming, maar als historicus hecht ik ontzettend veel belang om de dingen in hun historisch perspectief te plaatsen.”

Anti-Egmontbeweging als voedingsbodem

"Ik groeide op in het West-Vlaamse Aalbeke, vlakbij Kortrijk", legt Christian Dutoit uit. "Je zou kunnen zeggen dat ik uit een liberaal milieu afkomstig ben, maar dat moet je niet al te doctrinair interpreteren. Die achtergrond verhinderde niet dat ik heel mijn opleiding in het katholieke onderwijs volgde: van het college over de KULAK naar de KUL.

Vlaamsgezind werd ik door omstandigheden. Als een buitenstaander is dat soms moeilijk te begrijpen, maar toen zag je in het taalgrensgebied behoorlijk wat mistoestanden. Toen al legde ik de link tussen de communautaire verschillen en sociale rechtvaardigheid. Politiek actief werd ik tijdens mijn studies geschiedenis, eerst aan de KULAK, vervolgens aan de KUL. Ik was bedrijvig bij de Werkgroep Arbeid samen met onder andere Axel Buyse, die later bij 'De Standaard' zou terecht komen.

Belangrijk voor mijn vorming was de anti-Egmontbeweging. Het is een forum gebleken waardoor ik vele interessante mensen leerde kennen. De advocaat Toon Roossens bijvoorbeeld die je zonder overdrijven als de maître à penser van de linkerzijde van de Vlaamse Beweging mag bestempelen. Of Michiel Vandenbussche, die later Kamerlid voor de SP werd. En hoe het leven vol verrassingen zit: zijn zoon is vandaag voorzitter van de Brusselse afdeling van Lijst De Decker (LDD)..."